Safety II: samen leren en groeien

‘Hoe heeft het kunnen gebeuren? En hoe gaan we dat verantwoorden? In het oude veiligheidsdenken ligt het accent bij een incident vooral op de fouten en de regels. Maar als iemand al stress en slapeloze nachten heeft, moet je er geen schepje bovenop doen. Wat belangrijk in dat proces is dat er eerst ruimte ontstaat om te helen. Dat iedereen bij een incident met impact zijn of haar verhaal kan doen. Alle betrokkenen: collega’s, cliënten, familie. Vertel eens: wat deed het met jou? Natuurlijk is het belangrijk om een incident te begrijpen en ook om te voorkomen dat iets in de toekomst weer gebeurt. Maar tegelijkertijd is dat een hele eenzijdige benadering, waardoor je waarschijnlijk belangrijke factoren mist waar je als organisatie van kunt leren.’

Wat doen we goed en wat kan beter?

‘Ruimte voor dat verhaal is belangrijk en misschien zelfs wel cruciaal wil je er echt iets van leren. Dat klinkt misschien logisch, maar in het verleden is deze stap toch vaak overgeslagen. Omdat je in het oude veiligheidsdenken al snel de neiging hebt om je volledig op de protocollen en administratie te focussen: het invullen van formulieren en het registreren van incidenten. Safety II zoomt uit en analyseert. Met oog voor alle betrokkenen. Waarom heeft een collega, cliënt of een familielid iets gedaan? Hoe was het die middag op de afdeling?  Waren er veel behandelaren die op dat moment iets van je vroegen? Was er onenigheid? Hoe verliep de overdracht? Maar ook de positieve kant: wat doen wij eigenlijk goed? Wat werkt er? Door veel breder naar een incident met impact te kijken, leer je ook als organisatie misschien wel lessen die je vooraf totaal niet had verwacht.’

‘Door uit te zoomen en een incident met impact veel breder te analyseren, leert de organisatie onverwachte lessen.’

Vertrouwen geven

‘De natuurlijke neiging van veel organisaties is om controle en regie te behouden. Safety II geeft eigenaarschap aan de zorgprofessionals. Onze collega’s gaan eerst met elkaar, de cliënt en familie zitten. Wat hebben zij nodig? Er zijn verschillende opties waardoor de betrokkenen, maar ook wij als organisatie van een incident met impact kunnen leren. Denk aan een coachingsgesprek, intervisie, teamoverleg, een gesprek met de incidentencommissie of een multidisciplinair ‘learning team’.  Onze zorgprofessionals bepalen zelf de gewenste vervolgstap. Dat vraagt iets van ons allemaal. Denk aan risicomijdend gedrag door een knagend verantwoordingsgevoel. Tegelijkertijd moet je als organisatie dingen loslaten en collega’s het vertrouwen geven om keuzes te maken. De eerste ervaringen zijn positief. Dat er ruimte ontstaat voor het verhaal wordt echt gewaardeerd.’

‘De grote kracht van een learning team is de multidisciplinaire samenstelling en benadering. Wie weet ontdekken we door onze brede scope en een beetje eigenwijs te zijn wel hoe we beter worden door de inzet van een specifieke zorginnovatie of door iets slimmer te organiseren.’

Learning teams

‘Bij Noorderboog geloven we sterk in de learning teams. De grote kracht van een learning team is de multidisciplinaire benadering en samenstelling. Dat kan een verpleegkundige, psycholoog, arts of kwaliteitsmedewerker zijn, maar ook iemand van ICT of huishouding. Wie weet ontdekken we door die brede scope en door een beetje eigenwijs te zijn wel iets dat ons verder helpt. Zo kan een vervelend incident soms ook een succesvolle leerervaring worden waar de hele organisatie van profiteert. Denk aan verbeterde processen, technologische aanpassingen of het efficiënter omgaan met je capaciteit. Maar vooral ook de zachtere menselijke aspecten. Denk aan onderling vertrouwen, je begrepen voelen en trots op veerkracht. Ander voorbeeld: een cliënt is gevallen en een collega heeft dat niet kunnen voorkomen. Tegelijkertijd is er een kritisch familielid dat onze zorgprofessionals altijd op een vervelende manier bejegent. Als er dan uitgerekend bij die cliënt iets voorvalt, kan dat voor extra spanningen en emotie zorgen. In een learning team kun je dan vanuit verschillende invalshoeken en ideeën bespreken hoe we met lastige situaties omgaan. Niet het incident, maar het thema staat centraal.’

‘Safety II zorgt voor een andere manier van denken over leren, veiligheid en vrijheden. Hoe vervelend ook, een naar incident kan soms een hele succesvolle leerervaring worden waar de hele organisatie beter van wordt.’

Een nieuwe manier van denken…

‘Safety II zorgt voor een andere manier van denken over leren, veiligheid en vrijheden. Je kijkt naar de dingen die er echt toe doen voor de medewerker en de patiënt. Hoe kunnen wettelijke verplichtingen en de administratielast daarin niet meer leidend maar volgend zijn? Wat draagt echt bij aan het helen en leren en waar kun je mee stoppen? Dat is waar we bij Noorderboog naar kijken. Het is vooral belangrijk dat je goed kunt verantwoorden waarom je bepaalde keuzes maakt. En met alle kennis en ervaring zijn het juist vaak de collega’s in de praktijk die de juiste inschatting kunnen maken. Durf te vertrouwen op de inzichten van je professionals. Durf een beetje eigenwijs te zijn.’