Van werkdruk naar werkverdeling: zo maakt ‘bekwaam is inzetbaar’ het verschil

Dieke: ‘Waarom we met dit initiatief zijn begonnen? We hadden 268 vacatures openstaan! Er moest dus echt iets veranderen om al die plekken op te vullen. Toen dachten we: waarom organiseren we het werk eigenlijk zo? Moet iedereen alles kunnen? Met bekwaam is inzetbaar kijken we nu anders. Wie kan wat, wie kan minder doen en hoe verdelen we dat slim? Het gaat niet om diploma’s, maar om bekwaamheid. We gebruiken het boerenverstand. Welke handelingen komen echt voor op een afdeling en wie beheerst die? Dat is ons uitgangspunt geworden. Het klinkt eenvoudig, maar het betekent een enorme verandering in hoe we naar zorg kijken. We waren gewend om vanuit protocollen te werken, niet vanuit mensen. Nu kijken we naar wat iemand kan en hoe dat het beste in het team past. Marianne is één van de eerste medewerkers die we in dat traject hebben meegenomen.’

‘Nu heb ik het leukste werk van de wereld.’

In de praktijk

Marianne: ‘Ik heb jarenlang in de financiële dienstverlening gewerkt, maar voelde dat ik wat miste. Toen mijn schoonvader in een zorglocatie van Beweging 3.0 ging wonen, zag ik van dichtbij hoe het was om in de zorg te werken. Dat leek me wel wat, dus tien jaar geleden wilde ik die overstap maken. Bij mijn sollicitatie werd gezegd dat ik al te oud was. Ik was pas vijftig, dus besloot het later toch weer te proberen. Wat is het ergste dat kan gebeuren? Ik werd aangenomen en ben zo het levende product geworden van bekwaam is inzetbaar. Ik kon snel aan de slag en nu heb ik het leukste werk van de wereld.’

Doen waar je goed in bent

Dieke: ‘We leiden nu mensen in vier maanden op, in plaats van twee jaar. We kijken daarin wat je écht nodig hebt voor je werkzaamheden. Wassen en aankleden zijn bijvoorbeeld essentieel, maar voorraadbeheer kan je ook in de praktijk leren.’

Marianne: ‘Als zorgmedewerker weet ik precies wat ik kan en waar ik verantwoordelijk voor ben. Omdat we taken verdelen, ben ik inzetbaar waar het nodig is en houden anderen tijd over voor complexere zorg. Dat merk je meteen in de sfeer en in hoe het team samenwerkt. De werkdruk voelt lichter omdat iedereen doet waar hij goed in is. Mensen voelen zich verantwoordelijk voor hun eigen taak, in plaats van dat iedereen overal een beetje tussenin zit.’

‘Je hoeft niet alles te kunnen, als je maar weet wat je wél kunt’

Verder kijken dan protocollen

Dieke: ‘We zijn gewend om te werken vanuit protocollen. Maar kijk naast de zorgmedewerkers ook eens wat mantelzorgers en vrijwilligers kunnen. Thuis mag een mantelzorger soms een spuit zetten, in het verpleeghuis mag dat ineens niet meer. Waarom eigenlijk? Mantelzorgers kennen de bewoner vaak beter dan wie dan ook. Als je dat goed regelt en begeleidt, levert dat veel op voor de zorg én voor de bewoner. Wij hebben bijvoorbeeld ook een vrijwilliger die als laborant werkt. Die kan meer voor ons doen dan koffie schenken, dus we organiseren nu hoe diegene bekwaam wordt in het geven van medicatie.’

Marianne: ‘Op mijn werk koken een aantal familieleden van de bewoners één keer per maand. Dat doen ze voor de hele groep en dan is het ook hard werken om het personeel uit de keuken te houden! Dat is ook een voorbeeld van hoe je het werk voor elkaar kan verlichten én leuker kan maken.’

‘We kijken niet naar papieren, maar naar wat iemand écht kan’

Geen blauwdruk voor elke organisatie

Dieke: ‘Vorig jaar wonnen wij met bekwaam is inzetbaar de Impactmakerprijs van Actie Leer Netwerk. Toen kwam de landelijke aandacht op gang. Nu krijgen we wekelijks vragen van andere zorgorganisaties: hoe doen jullie dat? We delen alles wat we leren, maar het is geen blauwdruk. Elke organisatie moet zelf kijken wat werkt. Het gaat om een andere manier van denken over werk organiseren. We zien dat het werkt omdat we niet vasthouden aan hoe het altijd was. We vragen steeds: moet het echt op deze manier? Of kan het ook anders? Dat maakt ons flexibeler en beter voorbereid op de toekomst.’

Menselijk en toekomstbestendig

Dieke: ‘Dit is pas het begin van deze omslag. We willen teams nog meer samenstellen op talent, niet op papieren. In september loopt het project af, dus ik ben nu bezig met een eindrapport. Ik heb de recruiter gesproken en die zei: we hebben nog 104 vacatures. Dat betekent dat er dus iets werkt. Naast Marianne zijn er nog meer verhalen. ‘Dieke, dankjewel dat ik deze kans heb gekregen. Zonder jullie was het niet gebeurd.’ Zulke berichten zijn toch prachtig?!’

Marianne: ‘De grootste winst van deze nieuwe manier van denken, is dat mensen op de werkvloer zich gelijkwaardig voelen. De zorg wordt er menselijker en toekomstbestendiger van. Ik hoop dat men inziet dat 50-plussers zoals ik, veel te bieden hebben. Schakel ze niet uit. Er is personeel te krijgen, maar je moet ze wel zien. Vanaf dag één heeft niemand mij het gevoel gegeven dat ik minder ben dan een ander. Ik kan net zo goed kijken als een verpleegkundige. Je staat qua opleiding onderaan de ladder, maar dat is alleen op papier. Op de werkvloer ben ik net zo veel waard als een ander.’